ڕووداوی بینا سووتاوەکەی سیروان: تراژیدیایەکی لەبیرکراوی جەنگی عێراق و ئێران

وردەکاریی ڕووداوەکە لە زاری شایەتحاڵەکانەوە
بەپێی گێڕانەوەی شایەتحاڵەکان، لە باخچەی خوێندنگەکەدا بڕێکی زۆر لە بەرمیلی سووتەمەنی و نەوتی هاوڵاتیان هەبووە، و لە بەردەم دەرگاکەشدا ئۆتۆمبێلێک وەستابوو. لە کاتژمێر ١١ی پێش نیوەڕۆ، یەکێک لە تۆپەکان بەر حەوشەی بیناکە دەکەوێت و ئاگر لە بەرمیلە نەوتەکان بەردەدات. گڕی ئاگرەکە بە خێرایی تاوەکوو نهۆمی دووەمی بیناکە بەرز دەبێتەوە و بە یەکجاری هەردوو نهۆمەکە دەگرێتەوە، دواتریش شۆرتی کارەبای خوێندنگەکە دۆخەکە خراپتر و ئاگرەکە بەتینتر دەکات.

دوای چەند خولەکێک، ئۆتۆمبێلەکەی بەردەم دەرگای خوێندنگەکەش ئاگر دەگرێت. ئەو چەند کەسە کەمەی ڕزگاریان بوو، بە سووتاوی و بەناچاری لەژێر ئۆتۆمبێلەکەوە خۆیان دەرباز کرد. هەندێکی تر بە گڕی ئاگرەوە خۆیان بە ئۆتۆمبێلەکەدا دەکێشا و هەر لەوێدا شەهید دەبوون. دیمەنەکان هێندە دڵتەزێن بوون، زۆربەی ئەو کەسانەی لەوێ سووتابوون جەستەیان بەیەکترییەوە لکابوو و لێک جیا نەدەکرانەوە. بەشێک لە ڕزگاربووانیش بۆ دەربازبوون لە نهۆمی دووەمەوە خۆیان هەڵدایە خوارەوە و بەهۆیەوە کەمئەندام بوون.

چیرۆکە خەمناکەکانی ناو کارەساتەکە

• ئیسماعیل خەیات: کاتێک دەبیستێت شەش کەس لە ئەندامانی خێزانەکەی لەناو بیناکەدان، بەپەلە بۆ ڕزگارکردنیان دەچێتە ناو خوێندنگەکە، بەڵام چارەنووسی ئەویش وەک خێزانەکەی دەبێت و لەگەڵیاندا دەسووتێت.

• کۆچەر مەولوود: کە لەو کاتەدا منداڵ بووە، دوای ڕووداوەکە بەهۆی هەڵمژینی بڕێکی زۆر دووکەڵەوە دەبوورێتەوە و وادەزانرێت گیانی لەدەستداوە. دوای ئەوەی دەشۆردرێت و کفن دەکرێت و دەبرێتە گۆڕستان، لەوێدا گیانی بەبەردا دێتەوە و دەردەکەوێت کە نەمردووە.

• دایک و منداڵەکان: لە دوای ڕووداوەکە، تەرمی چەندین دایک و منداڵ پێکەوە بینراون کە لە ئامێزی یەکتریدا سووتاون و بەهیچ شێوەیەک لێک جیا نەکراونەتەوە.

بەجینۆساید نەناساندن و پەراوێزخستنی مۆنیومێنتەکە بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەکان، ئەگەر کۆمەڵە مرۆڤێک پێکەوە لە شوێنێکدا بەبێ تاوان پەلامار بدرێن و بکوژرێن، دەچێتە خانەی تاوانی "جینۆساید"ەوە. بەڵام کارەساتی خوێندنگەکەی سیروان تا ئێستا نەخراوەتە لیستی تاوانێکی کۆمەڵکوژییەوە.

لە ڕووی ئاوڕدانەوەشەوە، هەرچەندە لەلایەن حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە بیناکە کراوە بە مۆنیومێنت و وێنەی شەهیدەکانی تێدا هەڵواسراوە، بەڵام گرنگییەکی ئەوتۆی پێ نەدراوە؛ تەنانەت لەلایەن بەشێک لە خەڵکەوە کراوەتە گەوڕی بەخێوکردنی ئاژەڵ و شوێنی فڕێدانی خاشاک و پاشماوە.

سەرەڕای ئەمەش، ساڵانە لە شارۆچکەی سیروان یادی شەهیدانی ئەم کارەساتە دەکرێتەوە و دەسەڵاتدارانی شارەکە بانگهێشت دەکرێن و مەراسیمی بۆ ڕێکدەخرێت. لە ڕووی بەڵگەنامەییشەوە، لە ساڵی ٢٠١٩دا لەلایەن نووسەر (فریاد هەورامی)یەوە کتێبێک بەناوی "بینا سوتاوەکەی سیروان" بڵاوکرایەوە، کە تەواوی ڕووداوەکانی لەسەر زاری شایەتحاڵەکانەوە دۆکیۆمێنت کردووە.